Kultura
W tym roku o Literackie Kostki walczy rekordowo dużo książek (fot. Wojtek Rojek)

piątek,

15 maja 2020

13:08

Rekordowa liczba zgłoszeń do Nagrody Literackiej Gdynia. Znamy nominowanych do tegorocznych Kostek Literackich

Jeszcze nigdy w 15-letniej historii Nagrody Literackiej Gdynia tyle książek nie ubiegało się o Literackie Kostki. Spośród wszystkich, aż 537 nadesłanych zgłoszeń kapituła wybrała 20 nominowanych tytułów, po pięć w każdej z czterech kategorii: eseistyka, poezja, proza, przekład na język polski. Ze względu na pandemię koronawirusa nominacje zostały ogłoszone w mediach społecznościowych oraz na stronie nagrody.

W tym roku do konkursu zgłoszono rekordową liczbę tytułów, bo aż 537. Największą popularnością cieszyły się poezja (193 książki) i proza (134 książki). W kategorii przekład napłynęło 107 zgłoszeń, a w kategorii eseistyka – 103.

- W naszych dyskusjach, które od marca przeniosły się na forum mailowe, było w tym roku wyjątkowo wiele ognia - rzecz jasna "przyjaznego" - komentuje przewodnicząca kapituły prof. Agata Bielik-Robson, ujawniając, że korespondencja zebrana w jeden dokument zajęłaby ponad pięćdziesiąt stron. - Z tej nadzwyczaj żywej, choć medialnie zapośredniczonej debaty wyłoniły się nasze piątki.

ESEJE Z POGRANICZA LITERATURY

W kategorii "esej" nominowano pięcioro autorów, którzy napisali eseje z pogranicza literatury. - Tym razem jakoś niespecjalnie przypadła nam do gustu zeszłoroczna krytyka i teoria literacka, za to bardzo spodobały się eseje quasi-reportażowe: "Donikąd: Michała Milczarka (wyd. Czarne) – książka, która jest tyleż o podróży zewnętrznej, ileż podróżą wewnętrzną, przemierzającą fantazmat Rosji w duszy Polaka, oraz "Płuczki. Poszukiwacze żydowskiego złota" Pawła Piotra Reszki (wyd. Agora), rzecz pokazująca, że wszystkiego można się dowiedzieć, nawet tego, co najbardziej skryte i podłe, jeśli zada się właściwe pytanie. Bardzo dobrze oceniliśmy też sążnisty esej akademicki o kinie, opowiadający żywym i nieżargonowym językiem o narodzinach polskiego przemysłu filmowego: "Gorączka filmowa. Kinomania w międzywojennej Polsce" Pawła Sitkiewicza (wyd. słowo/obraz terytoria) oraz także mieszczącą się w ramach teorii kultury książkę Agaty Sikory "Wolność, równość, przemoc. Czego nie chcemy sobie powiedzieć" (wyd. Karakter), która jasno i prosto wszystko to nam właśnie wykłada. Last, but not least – nominowaliśmy "Patyki, badyle" Urszuli Zajączkowskiej (wyd. Marginesy), jedyny w swoim rodzaju esej, który użycza mowy naszym niemym zielonym towarzyszom: drzewom, kwiatom, krzewom, źdźbłom trawy… - komentuje prof. Agata Bielik-Robson.

POLSKA POEZJA MA SIĘ DOBRZE

To kolejna edycja gdyńskiej nagrody, która potwierdza dobrą kondycję polskiej poezji. - Tu w piątce znaleźli się: Tomasz Bąk, nasz rodzimy Ginsberg ery późnego kapitalizmu, z wizyjnym "Bailoutem" (wyd. WBPiCAK); Konrad Góra z "Kalendarzem Majów" (wyd. Biuro Literackie), świetnie ilustrującym tezę, że wszystko jest polityką, a zarazem wszystko jest poezją; Monika Lubińska z tomem "Nareszcie możemy się zjadać" (wyd. Dom Literatury w Łodzi), docenionym przez nas za niebanalną wrażliwość ekologiczną; Marcin Mokry z eksperymentalnym "Świergotem" (wyd. Fundacja na rzecz Kultury i Edukacji im. Tymoteusza Karpowicza), w którym poezja rozkwita w momentach skrajnej redukcji i zanikania języka na rzecz nieludzkiego, wszystko zalewającego szumu (jak z Levinasa, ale też Celana); a wreszcie Joanna Oparek z tomem "Mocne skóry, białe płótna" (Instytut Mikołowski).

NAJCIEKAWSZE KSIĄŻKI PROZATORSKIE

Kilka mocnych pozycji jurorom udało się znaleźć również wśród książek prozatorskich. - Zachwycające stylistycznie "Cieśniny" Wojciecha Nowickiego (wyd. Czarne), dzięki którym autor zasłużył sobie u nas na miano "polskiego Sebalda"; oniryczny, migotliwy i pełen poetyckiego uroku "Zdrój" Barbary Klickiej (wyd. W.A.B.); świetny debiut Doroty Kotas pt. "Pustostany" (wyd. Niebieska Studnia); opowiadania Katarzyny Michalczak, pisarki obdarzonej znakomitym uchem społecznym, pt. "Klub snów" (wyd. Cyranka) oraz "Baśń o wężowym sercu albo wtóre słowo o Jakóbie Szeli" Radka Raka (wyd. Powergraph), która porwała nas swoim brawurowym szwunkiem językowym – wyjaśnia Bielik-Robson.

TŁUMACZENIA MOCNĄ KATEGORIĄ TEGOROCZNE EDYCJI

W opinii kapituły najlepiej wypadła w tym roku kategoria przekład, w której dominuje poezja autorów dotąd w Polsce mało znanych. - Fantastyczne tłumaczenie Charlesa Reznikoffa, twórcy "Złotego Jeruzalem", w mistrzowskim wykonaniu Piotra Sommera ("Co robisz na naszej ulicy", wyd. WBPiCAK); kongenialny przekład Giuseppe Ungarettiego, włoskiego katastrofisty, pióra Grzegorza Franczaka ("Radość katastrof", wyd. Lokator) oraz świetna "Księga pocałunków" Jaroslava Seiferta w interpretacji Leszka Engelkinga (wyd. Officyna). Mamy tu także dwie wspaniałe prozy: nowy przekład "W cieniu rozkwitających dziewcząt" Marcela Prousta, zrobiony pięknie i pieczołowicie przez Wawrzyńca Brzozowskiego (wyd. Officyna) i kapitalną powieść quasi-autobiograficzną o przewrotnym tytule "Wyznanie maski", napisaną przez Yukio Mishimę, a z japońskiego znakomicie spolszczoną przez Beatę Kubiak Ho-Chi (wyd. Państwowy Instytut Wydawniczy – mówi przewodnicząca jury.

LAUREATÓW POZNAMY POD KONIEC WAKACJI

Tegorocznych laureatów Nagrody Literackiej Gdynia poznamy 28 sierpnia. Gala wręczenia Kostek Literackich odbędzie się w Muzeum Emigracji w Gdyni. Wydarzeniu towarzyszyć będzie kolejna edycja festiwalu Miasto Słowa. Radio Gdańsk objęło nagrodę patronatem medialnym.

- W tym roku przyznajemy Nagrodę Literacką Gdynia po raz piętnasty. Te półtorej dekady to ciężka praca jurorów, ale też wspaniałe wspomnienia lekturowe nas wszystkich. Spłynęła rekordowa liczba zgłoszeń, co świadczy o niesłabnącym zainteresowaniu nagrodą wydawców, ale też o tym, że dużo się pisze i, mam nadzieję, coraz więcej czyta. Cieszy mnie niezmiennie, że wśród nominowanych znajduje się miejsce dla debiutantów, bo to dobrze wróży na przyszłość – mówi prezydent Gdyni Wojciech Szczurek, zapowiadając, że jubileuszowej edycji nagrody towarzyszyć będzie książka "Prognoza niepogody – literatura polska w XXI wieku", podsumowująca to, co wydarzyło się w literaturze polskiej w ostatnich latach.

LISTA NOMINOWANYCH DO NAGRODY LITERACKIEJ GDYNIA 2020

Kategoria "esej":

  • Michał Milczarek "Donikąd. Podróże na skraj Rosji", Wydawnictwo Czarne,
  • Paweł Piotr Reszka "Płuczki. Poszukiwacze żydowskiego złota", Wydawnictwo Agora,
  • Agata Sikora "Wolność, równość, przemoc. Czego nie chcemy sobie powiedzieć", Wydawnictwo Karakter,
  • Paweł Sitkiewicz "Gorączka filmowa. Kinomania w międzywojennej Polsce", Wydawnictwo Słowo/obraz terytoria,
  • Urszula Zajączkowska "Patyki, badyle", Wydawnictwo Marginesy.
Kategoria "poezja":
  • Tomasz Bąk "Bailout", Wydawnictwo WBPiCAK,
  • Konrad Góra "Kalendarz majów", Biuro Literackie,
  • Monika Lubińska "Nareszcie możemy się zjadać", Dom Literatury w Łodzi, SPP w Łodzi,
  • Marcin Mokry "Świergot", Fundacja na Rzecz Kultury i Edukacji im. Tymoteusza Karpowicza,
  • Joanna Oparek "Mocne skóry, białe płótna", Instytut Mikołowski
Kategoria "proza":
  • Barbara Klicka "Zdrój", Wydawnictwo W.A.B.,
  • Dorota Kotas, Pustostany, Wydawnictwo Niebieska Studnia,
  • Katarzyna Michalczak "Klub snów", Wydawnictwo Cyranka,
  • Wojciech Nowicki "Cieśniny", Wydawnictwo Czarne,
  • Radek Rak "Baśń o wężowym sercu albo wtóre słowo o Jakóbie Szeli", Wydawnictwo Powergraph.
Kategoria "przekład na język polski":
  • Wawrzyniec Brzozowski, autor oryginału Marcel Proust "W poszukiwaniu utraconego czasu. W cieniu rozkwitających dziewcząt",
  • Leszek Engelking, autor oryginału Jaroslav Seifert "Księga pocałunków", Wydawnictwo Officyna,
  • Grzegorz Franczak, autor oryginału Giuseppe Ungaretti "Radość katastrof", Wydawnictwo Lokator,
  • Beata Kubiak Ho-Chi, autor oryginału Yukio Mishima "Wyznanie maski", Państwowy Instytut Wydawniczy,
  • Piotr Sommer, autor oryginału Charles Reznikoff "Co robisz na naszej ulicy", Wydawnictwo WBPiCAK.

Artur Maszota